วิสาหกิจชุมชนผ้าด้นมือเม่นทองพัฒนา

  1. ประวัติการจัดตั้งกลุ่ม

วิสาหกิจชุมชนผ้าด้นมือเม่นทองพัฒนา ก่อตั้งขึ้นจากการรวมตัวของสมาชิกในชุมชนที่มีทักษะด้านงานหัตถกรรมผ้า โดยเฉพาะ งานด้นมือและการตัดเย็บผ้า ซึ่งเป็นทักษะพื้นฐานที่สืบทอดกันภายในครอบครัวและชุมชนมาเป็นเวลานาน

ในระยะแรก กลุ่มเริ่มต้นจากการผลิต ผลิตภัณฑ์หัตถกรรมผ้าในรูปแบบเรียบง่าย เช่น

• ปลอกหมอนอิง
• งานเย็บผ้าประดับบ้าน
• ของที่ระลึกจากผ้า

วัตถุดิบที่ใช้ในช่วงแรกยังเป็น ผ้าทั่วไปในท้องตลาด เนื่องจากกลุ่มยังไม่มีการพัฒนาวัตถุดิบหรือกระบวนการผลิตที่เป็นเอกลักษณ์ของตนเอง อย่างไรก็ตาม สมาชิกในกลุ่มมีความตั้งใจที่จะพัฒนาผลิตภัณฑ์ของชุมชนให้มี อัตลักษณ์และคุณค่าที่แตกต่างจากสินค้าในตลาดทั่วไป

  การจัดตั้งวิสาหกิจชุมชนผ้าด้นมือเม่นทองพัฒนา มีวัตถุประสงค์สำคัญ ได้แก่

1. สร้างรายได้ให้กับสมาชิกในชุมชนผ่านงานหัตถกรรมผ้า

2. สืบสานทักษะงานด้นมือและการตัดเย็บแบบพื้นบ้าน

3. พัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนให้มีคุณภาพและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว

4. เพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาท้องถิ่น

5. สร้างโอกาสทางเศรษฐกิจให้กับชุมชนในระยะยาว

  หลังจากดำเนินกิจกรรมกลุ่มมาได้ระยะหนึ่ง สมาชิกเริ่มตระหนักว่า ผลิตภัณฑ์จากผ้าทั่วไป ยังไม่สามารถสร้างความแตกต่างในตลาดได้มากนัก จึงเกิดการตั้งคำถามสำคัญว่า

“จะทำอย่างไรให้ผลิตภัณฑ์ของชุมชนมีเรื่องราว มีอัตลักษณ์ และสะท้อนวัฒนธรรมของพื้นที่”

จากการค้นหาคำตอบ กลุ่มจึงได้หันกลับมามอง ภูมิปัญญาของจังหวัดแพร่ และพบว่าพื้นที่แห่งนี้มีวัฒนธรรมที่สำคัญอย่างหนึ่งคือ การย้อมผ้าด้วย “ห้อม” จากธรรมชาติ 

ห้อมเป็นพืชให้สีที่มีความสำคัญทางวัฒนธรรมของล้านนา และเป็นภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน กลุ่มจึงเริ่มทดลองนำ ผ้าย้อมสีจากห้อมธรรมชาติ มาใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตงานหัตถกรรม การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ทำให้ผลิตภัณฑ์ของชุมชนเริ่มมี

• เรื่องราว
• อัตลักษณ์
• ความเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมท้องถิ่น

  การพัฒนาผลิตภัณฑ์ของกลุ่มได้ก้าวไปอีกขั้น เมื่อได้เกิดความร่วมมือกับ บริษัท รุจิรดา ครีเอทีฟ อินโนเวชั่น จำกัด ซึ่งเป็นองค์กรที่พัฒนา เทคโนโลยีพลาสมาเพื่อการแปรรูปวัสดุและสิ่งทอ ความร่วมมือนี้ทำให้เกิดการนำ เทคโนโลยีพลาสมา เข้ามาช่วยพัฒนากระบวนการย้อมสีธรรมชาติ เทคโนโลยีพลาสมามีบทบาทสำคัญในการ

• ปรับสภาพเส้นใยผ้า
• เพิ่มประสิทธิภาพการย้อมสีธรรมชาติ
• ทำให้สีซึมเข้าสู่เนื้อผ้าได้ดีขึ้น
• ทำให้สีมีความสม่ำเสมอมากขึ้น
• ยกระดับคุณภาพผ้าย้อมสีธรรมชาติ

การผสมผสานระหว่าง ภูมิปัญญาการย้อมห้อมของชุมชน และ เทคโนโลยีพลาสมาสมัยใหม่ จึงกลายเป็นแนวทางใหม่ของการพัฒนาผลิตภัณฑ์สิ่งทอสีธรรมชาติ

  นอกจากการพัฒนาด้านวัตถุดิบและกระบวนการผลิตแล้ว กลุ่มยังให้ความสำคัญกับ การออกแบบลวดลายอัตลักษณ์ของชุมชน

ลวดลายที่ใช้ในผลิตภัณฑ์ได้รับแรงบันดาลใจจาก

• เรื่องราวของชุมชน
• วัฒนธรรมล้านนา
• และสัญลักษณ์ของชุมชน งานศิลปะและวัฒนธรรม ของจังหวัดแพร่

ลวดลาย ลวดลายเถาวัลย์ทอง ลวดลายดอกสักเวียงโกศัย ลายดอกสักและตำนานระเบิดเมืองแพร่ ปรากฏบนผลิตภัณฑ์ จึงไม่ได้เป็นเพียงลวดลายตกแต่ง แต่เป็นสัญลักษณ์ที่สะท้อน

• ความแข็งแรง
• ความอุดมสมบูรณ์
• และความภาคภูมิใจของชุมชน

งานด้นมือบนผืนผ้า จึงกลายเป็นเสมือนการ เล่าเรื่องของชุมชนผ่านเส้นด้ายและสีธรรมชาติ

  จากเดิมที่กลุ่มผลิตเพียง ปลอกหมอนอิง ปัจจุบันได้พัฒนาผลิตภัณฑ์ต่อยอดเป็น ชุดผลิตภัณฑ์สิ่งทอสำหรับโต๊ะอาหาร

ประกอบด้วย

• ผ้าปูกลางโต๊ะ
• ผ้ารองจาน
• ผ้ารองแก้ว
• ผ้าเช็ดปาก
• ปลอกหมอนอิง 
• ผ้าพันคอทอจากเส้นใยย้อมสีธรรมชาติ
• ผ้าพันคอ ลวดลายอัตลักษณ์
• ผ้าคลุมไหล่ ลวดลายอัตลักษณ์
• กระเป๋าจากผ้าทอเส้นใยย้อมสีธรรมชาติ
• หมวก

นอกจากนี้ยังมีผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมสีห้อมธรรมชาติ จากเครือข่ายผ้าย้อมสีธรรมชาติอีกมากมายหลายชนิด ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ถูกออกแบบให้เป็น สินค้าไลฟ์สไตล์ที่ใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน พร้อมสะท้อนอัตลักษณ์ของวัฒนธรรมล้านนา